ساده‌ترین راه برای درک نت‌های عطر (رمزگشایی از تغییر بوی ادکلن)

زمان تخمینی مطالعه: 10 دقیقه

آیا تا به حال برایتان پیش آمده که در یک فروشگاه عطر فروشی قدم بزنید، عطری را روی کاغذ تست (Blotter) اسپری کنید و در همان لحظه اول عاشق بوی تازه و مرکباتی آن شوید؟ با هیجان آن را می‌خرید و به خانه می‌برید، اما وقتی برای اولین مهمانی از آن استفاده می‌کنید، بعد از گذشت یک ساعت متوجه می‌شوید که بوی عطر کاملاً تغییر کرده و به چیزی سنگین، شیرین یا حتی چوبی تبدیل شده است که اصلاً شبیه آن بوی اولیه نیست!
یا برعکس، عطری که در ابتدا بوی تند و زننده‌ای داشت، بعد از مدتی تبدیل به خوشبوترین و دلنشین‌ترین رایحه‌ای شده که تا به حال تجربه کرده‌اید؟

این تغییرات جادویی نیستند؛ این‌ها نتیجه دقیق‌ترین محاسبات “علم شیمی” و هنر عطرسازی هستند. دلیل این اتفاق، ساختار پیچیده‌ای است که به آن “نت‌های عطر” (Fragrance Notes) می‌گویند. بسیاری از خریداران عطر با این چالش مواجه‌اند و از خود می‌پرسند:  ساده‌ترین راه برای درک نت‌های عطر  چیست و چطور می‌توانیم قبل از خرید، بوی نهایی یک عطر را پیش‌بینی کنیم؟

درک نت‌های عطر دقیقا مثل یادگیری الفبای یک زبان جدید است. وقتی این زبان مخفی را یاد بگیرید، دیگر کورکورانه خرید نمی‌کنید و دقیقاً می‌دانید چه چیزی انتظارتان را می‌کشد. شما دیگر فریب بوی فریبنده 5 دقیقه اول را نمی‌خورید و صبورانه منتظر داستان اصلی عطر می‌مانید.
در این مقاله جامع و تخصصی از مجله  امادور، می‌خواهیم پرده از راز هرم بویایی برداریم. اگر می‌خواهید بدانید  نت اولیه، میانی و پایانی عطر چیست  و چرا عطرها در طول زمان تغییر ماهیت می‌دهند، این مطلب دقیقا برای شما نوشته شده است. با ما همراه باشید تا تبدیل به یک کارشناس عطر شوید.

چرا عطرها “نت” دارند؟ (سمفونی رایحه‌ها)

شاید برایتان سوال باشد که چرا از کلمه موسیقیایی “نت” (Note) برای توصیف رایحه استفاده می‌کنیم؟
در قرن 19 میلادی، عطرسازان پیشرو (Perfumers) متوجه شدند که ساختن عطر شباهت عجیبی به ساختن موسیقی دارد. همانطور که یک قطعه موسیقی شاهکار از ترکیب هنرمندانه نت‌های زیر و بم، سکوت‌ها و اوج‌ها ساخته می‌شود، یک عطر ماندگار هم از ترکیب مولکول‌های سبک و سنگین، فرار و پایدار به وجود می‌آید.

ساده‌ترین راه برای درک نت‌های عطر  این است که آن را مثل یک “سمفونی” یا یک تئاتر سه پرده‌ای در نظر بگیرید. هر عطر داستانی دارد که باید در طول زمان روایت شود:

1. پرده اول (نت ابتدایی): شروعی هیجان‌انگیز، پرانرژی ولی زودگذر که شما را جذب می‌کند.
2. پرده دوم (نت میانی): بدنه اصلی داستان که احساسات را درگیر می‌کند.
3. پرده سوم (نت پایانی): خاطره‌ای عمیق که در ذهن (و روی لباس) باقی می‌ماند.

دانستن  معنی نت در ادکلن  به شما این قدرت را می‌دهد که عطر را نه به عنوان یک بوی واحد، بلکه به عنوان یک موجود زنده و در حال تغییر بشناسید.

نت اولیه (Top Note)؛ عشق در نگاه اول

اولین چیزی که بلافاصله بعد از فشردن افشانه عطر و برخورد قطرات با پوست حس می‌کنید، نت اولیه  یا نت ابتدایی (Head Note) نام دارد.
این مولکول‌ها از نظر شیمیایی بسیار سبک، کوچک و فرار هستند. وظیفه اصلی آن‌ها “معرفی” عطر و ایجاد اولین تاثیر (First Impression) است. این نت‌ها دقیقاً مثل ویترین یک مغازه عمل می‌کنند؛ وظیفه دارند در همان چند ثانیه اول شما را میخکوب کنند تا ترغیب به خرید شوید.

• ویژگی‌ها: تند، تازه، فرار، شارپ و پرانرژی.
• ماندگاری: بسیار کوتاه. معمولاً بین 5 تا 15 دقیقه دوام می‌آورند و سپس به سرعت تبخیر می‌شوند تا جا برای نت‌های بعدی باز شود.
• رایحه‌های معمول: خانواده مرکبات (لیمو، ترنج، گریپ‌فروت، پرتقال)، گیاهان معطر سبک (نعناع، ریحان، اسطوخودوس)، میوه‌های آبدار (سیب، آناناس) و گاهی نت‌های دریایی.

خیلی از افراد در  تشخیص نت های عطر  دچار اشتباه می‌شوند و قضاوت نهایی خود را فقط بر اساس همین 15 دقیقه اول انجام می‌دهند. اما یادتان باشد، خرید عطر فقط با بو کردن نت اولیه، مثل این است که با دیدن تیتراژ ابتدایی یک فیلم، درباره کل داستان آن قضاوت کنید!

نت میانی (Heart Note)؛ بدنه اصلی داستان

وقتی هیجان و تندی اولیه فروکش کرد (حدود 15 تا 20 دقیقه بعد از اسپری کردن)، نوبت به پرده دوم نمایش می‌رسد: نت میانی  یا همان “قلب عطر”.
این بخش، مهم‌ترین قسمت در ساختار بویایی عطر است. چرا؟ چون بیشترین حجم فرمولاسیون عطر (حدود 70 درصد) را تشکیل می‌دهد و رایحه‌ای است که اطرافیان شما در طول روز بیشتر از همه حس می‌کنند.
ساده‌ترین راه برای درک نت‌های عطر  در این مرحله، این است که تصور کنید نت اولیه مثل “سلام کردن” بود و نت میانی مثل “نشستن و صحبت کردن” است.

وظیفه نت میانی چیست؟
این نت‌ها دو ماموریت حیاتی دارند:

1. پوشاندن بوی تند و گاهی ناخوشایند نت‌های اولیه که در حال محو شدن هستند.
2. آماده کردن بویایی شما برای ورود نت‌های سنگین پایانی.

• ویژگی‌ها: ملایم‌تر، گردتر، پیچیده‌تر و باثبات‌تر از نت اولیه.
• ماندگاری: از 20 دقیقه شروع می‌شود و تا 1 یا 2 ساعت (و در عطرهای باکیفیت حتی بیشتر) ادامه دارد.
• رایحه‌های معمول: گل‌ها (رز، یاس، مریم، زنبق)، ادویه‌های گرم (دارچین، هل، جوز هندی، فلفل صورتی)، میوه‌های سنگین‌تر (آلو، هلو) و گاهی نت‌های سبز (علف و برگ).

اگر می‌خواهید بدانید  هرم بویایی عطر  واقعاً چطور کار می‌کند، باید بدانید که شخصیت اصلی عطر اینجاست. اگر عطری خریدید که اولش بوی لیمو می‌داد اما بعد از نیم ساعت بوی گل رز گرفت، تعجب نکنید؛ این هنر عطار است که شما را از یک باغ مرکبات به یک گل‌فروشی برده است.

نت پایانی (Base Note)؛ خاطره‌ای که می‌ماند

و اما آخرین و تاثیرگذارترین بخش: نت پایانی  (که به آن نت پایه یا Dry Down هم می‌گویند).
این همان بویی است که وقتی لباس‌تان را در می‌آورید، وقتی کسی شما را در آغوش می‌گیرد یا حتی صبح روز بعد که بیدار می‌شوید، هنوز روی پوست و لباستان حس می‌کنید.
نت‌های پایانی از مولکول‌های بسیار سنگین، چگال و تنبل ساخته شده‌اند که به سختی تبخیر می‌شوند. این نت‌ها مثل “لنگر” عمل می‌کنند و کل ساختار عطر را روی پوست نگه می‌دارند.

• ویژگی‌ها: عمیق، غنی، گرم، مرموز و بسیار ماندگار.
• ماندگاری: از ساعت دوم شروع می‌شود و تا 6 ساعت، 12 ساعت و حتی چند روز (روی لباس) باقی می‌ماند.
• رایحه‌های معمول: چوب‌ها (سدر، صندل، عود)، صمغ‌ها (کندر، بنزوئین)، مشک، عنبر، وانیل، خزه بلوط، چرم و نعناع هندی (پچولی).

در بحث  تشخیص نت های عطر، این نت پایانی است که تعیین می‌کند عطر شما چقدر “پخش بو” و “ماندگاری” دارد. معمولاً عطرهای گران‌قیمت و نیش (مثل  ادکلن اورجینال  موجود در امادور) از مواد اولیه باکیفیت‌تری در نت پایانی استفاده می‌کنند. به همین دلیل است که بوی آن‌ها حتی بعد از شستن لباس هم به مشام می‌رسد، در حالی که عطرهای ارزان‌قیمت خیلی زود محو می‌شوند.

آکورد (Accord) چیست؟ (ترکیب جادویی)

حالا که نت‌ها را تک‌تک شناختید، باید با یک مفهوم حرفه‌ای‌تر آشنا شوید:  آکورد.
همانطور که در موسیقی، زدن چند کلید پیانو با هم یک “آکورد” گوش‌نواز می‌سازد، در عطرسازی هم ترکیب چند نت با هم، یک بوی جدید و واحد خلق می‌کند که به آن آکورد می‌گویند.
مثلاً وقتی می‌گوییم عطری “آکورد شیپر” (Chypre) دارد، یعنی ترکیبی از مرکبات (نت اولیه)، گل لادن (نت میانی) و خزه بلوط (نت پایانی) است.
شناخت آکوردها، ساده‌ترین راه برای درک نت‌های عطر  به صورت گروهی است. وقتی می‌بینید عطری “آکورد چرمی” دارد، لزوماً داخلش چرم نیست! بلکه ترکیبی از توس (Birch) و رزین‌هاست که بوی چرم را تداعی می‌کند.

جدول تقلب نت‌های عطر (راهنمای خرید)

برای اینکه همیشه یادتان بماند  نت اولیه، میانی و پایانی عطر چیست  و موقع خرید گیج نشوید، این جدول را ذخیره کنید:

سوالات متداول

حرف آخر امادور

دنیای عطرها، دنیای شگفت‌انگیزی از نت‌ها، آکوردها و خاطرات است. حالا که  ساده‌ترین راه برای درک نت‌های عطر  را یاد گرفتید، می‌توانید با دید بازتری خرید کنید و از تغییرات بویایی عطر خود لذت ببرید. برای مشاهده توضیحات دقیق نت‌های هر عطر و بررسی تخصصی آن‌ها، به صفحه محصولات در بخش  عطر و ادکلن  سایت ما مراجعه کنید.